با افزایش مخاطرات طبیعی، فرسودگی زیرساختها و رشد سکونتگاههای ناکارآمد، ساماندهی بافتهای در خطر بار دیگر به یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری شهری تبدیل شده است. اظهارات اخیر وزیر راه و شهرسازی نشان میدهد بازآفرینی شهری دیگر یک پروژه عمرانی مقطعی نیست، بلکه یک ضرورت ایمنی، اجتماعی و اقتصادی برای شهرهای ایران محسوب میشود.
در شرایطی که بخش قابلتوجهی از جمعیت شهری در بافتهای فرسوده، ناپایدار یا پرخطر سکونت دارند، تعلل در نوسازی میتواند هزینههای سنگینی برای مدیریت شهری و دولت ایجاد کند.
اصل خبر
بیشتر بخوانید: اخذ جواز ساختمان
بر اساس مواضع اعلامشده از سوی وزیر راه و شهرسازی، ساماندهی بافتهای در خطر باید بهصورت هدفمند، مداخلهمحور و با تمرکز بر ایمنی و کیفیت زندگی ساکنان دنبال شود. وی تأکید کرده است که بازآفرینی شهری صرفاً به معنای نوسازی کالبدی نیست، بلکه باید همزمان ابعاد اجتماعی، اقتصادی و خدماتی محلات را نیز پوشش دهد.
گزارشها نشان میدهد بخش زیادی از این بافتها با مشکلاتی نظیر ناپایداری سازهای، معابر کمعرض، نبود زیرساختهای ایمن و آسیبپذیری بالا در برابر زلزله و حوادث طبیعی مواجهاند. در چنین شرایطی، ادامه وضعیت موجود، ریسک انسانی و اقتصادی شهرها را افزایش میدهد.
اثر مستقیم بر سیاست شهری و بازار ساختوساز
تمرکز دوباره دولت بر بازآفرینی شهری، پیامدهای مهمی برای حوزه عمران و شهرسازی دارد:
-
افزایش نقش دولت در هدایت پروژههای نوسازی
-
فعال شدن ظرفیت بخش خصوصی در بافتهای هدف
-
تغییر اولویت از توسعه افقی به بهسازی درونشهری
-
افزایش تقاضا برای پروژههای مشارکتی و تجمیعی
-
تأثیر مستقیم بر ایمنی شهری و کیفیت زندگی ساکنان
این رویکرد بهویژه در کلانشهرها و شهرهای با بافت تاریخی و فرسوده، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
نکات مهم خبر و ناگفتهها
-
بافتهای در خطر فقط مسئله فرسودگی نیستند، مسئله ایمنی شهریاند.
-
نوسازی بدون توجه به ساکنان، منجر به شکست اجتماعی پروژه میشود.
-
بازآفرینی نیازمند منابع مالی پایدار و مدلهای مشارکتی است.
-
مداخله دیرهنگام، هزینه نوسازی را چند برابر میکند.
-
هماهنگی شهرداریها، دولت و بخش خصوصی شرط موفقیت است.
تحلیل اختصاصی مهندسین مشاور متین
تحلیل مهندسین مشاور متین نشان میدهد بازآفرینی شهری در ایران، بیش از هر چیز به تصمیمگیری قاطع و اجرای پیوسته نیاز دارد.
در بسیاری از شهرها، مطالعات انجام شده اما اجرای پروژهها بهدلیل نبود هماهنگی نهادی، مشکلات تملک و ضعف مدلهای مالی متوقف ماندهاند. متین تأکید میکند:
-
اولویت باید با بافتهایی باشد که بیشترین ریسک جانی دارند.
-
مدلهای تشویقی برای ساکنان و سازندگان باید واقعی و اجرایی باشند.
-
بازآفرینی موفق، بدون حضور فعال ساکنان محلی امکانپذیر نیست.
در واقع ساماندهی بافتهای در خطر، یکی از کمهزینهترین راهها برای افزایش تابآوری شهری در بلندمدت است.
جمعبندی
بیشتر بخوانید: طراحی و ساخت ویلا در سراسر ایران
تأکید وزیر راه و شهرسازی بر ساماندهی بافتهای در خطر، نشاندهنده ورود بازآفرینی شهری به مرحلهای جدیتر است.
در شرایط فعلی، نوسازی این بافتها نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت ایمنی و توسعهای برای شهرهای ایران محسوب میشود.
