در شرایطی که بسیاری از پروژههای ساختمانی با چالشهایی مثل تأمین مالی، نوسان قیمت مصالح و کمبود نیروی اجرایی دستوپنجه نرم میکنند، یک گلوگاه کمتر دیدهشده اما اثرگذار، بیش از گذشته برنامه تحویل پروژهها را تحت فشار قرار داده است: آسانسور و تجهیزات حملونقل عمودی. این بخش که معمولاً در ماههای پایانی پروژه وارد فاز اجرا میشود، امروز به یکی از عوامل اصلی تأخیر و افزایش هزینه تبدیل شده است.
اصل خبر
بیشتر بخوانید: اجرای تاسیسات مکانیکی و برقی
بررسی وضعیت پروژههای مسکونی و نیمهمرتفع در شهرهای بزرگ نشان میدهد تأمین آسانسور، تابلو فرمان، موتور، ریل و قطعات جانبی با تأخیرهای جدی همراه شده است. محدودیت واردات برخی تجهیزات، نوسان نرخ ارز، کاهش موجودی قطعات خاص و افزایش زمان تولید داخلی، باعث شده زمان تحویل آسانسور از یک آیتم قابلپیشبینی به یک ریسک پروژهای تبدیل شود.
در بسیاری از پروژهها، عملیات سفتکاری و نازککاری به پایان رسیده اما بهدلیل آماده نبودن آسانسور، امکان اخذ پایانکار، تحویل واحدها یا بهرهبرداری رسمی وجود ندارد. این مسئله بهویژه در ساختمانهای بیش از ۵ طبقه، پروژههای دارای پارکینگ طبقاتی و مجتمعهای مسکونی مشهودتر است.
از سوی دیگر، تغییرات مکرر قیمت تجهیزات عمودی باعث شده برآوردهای اولیه آسانسور در زمان عقد قرارداد با واقعیت اجرای پروژه همخوانی نداشته باشد و اختلاف مالی میان کارفرما، پیمانکار و تأمینکننده ایجاد شود.
نکات مهم خبر
- آسانسور به یکی از گلوگاههای اصلی تحویل پروژههای ساختمانی تبدیل شده است
- تأخیر در تأمین تجهیزات عمودی، پایانکار و بهرهبرداری را عقب میاندازد
- نوسان قیمت و زمان تحویل، برآوردهای اولیه پروژه را بیاعتبار میکند
- وابستگی برخی قطعات به واردات، ریسک اجرایی پروژه را افزایش داده است
- تصمیمهای دیرهنگام درباره آسانسور، هزینه خواب سرمایه را بالا میبرد
تحلیل تخصصی مهندسین مشاور متین
تحلیل متین نشان میدهد مشکل آسانسور در پروژههای ساختمانی صرفاً یک مسئله فنی یا تأمین کالا نیست، بلکه یک ضعف در برنامهریزی اجرایی پروژه است. در بسیاری از پروژهها، آسانسور همچنان بهعنوان آیتم انتهایی دیده میشود، در حالی که امروز به یکی از عوامل تعیینکننده زمان تحویل تبدیل شده است.
وقتی تصمیمگیری درباره نوع آسانسور، ظرفیت، مشخصات فنی و تأمینکننده به ماههای پایانی موکول میشود، پروژه در برابر نوسان قیمت، محدودیت تولید، تغییر ضوابط و تأخیر تأمین آسیبپذیر میشود. نتیجه این رویکرد، پروژههایی است که از نظر سازه و معماری آمادهاند اما بهدلیل نبود تجهیزات عمودی، امکان بهرهبرداری ندارند.از نگاه اجرایی، آسانسور امروز نقطه اتصال طراحی معماری، سازه، برق، مکانیک و الزامات بهرهبرداری است. نادیدهگرفتن این نقش، ریسک توقف پروژه و افزایش هزینه خواب سرمایه را بهطور مستقیم بالا میبرد.
راهکارها و پیشنهادهای مهندسین مشاور متین
متین برای کاهش ریسکهای مرتبط با آسانسور و تجهیزات عمودی در پروژههای ساختمانی، اقدامات زیر را ضروری میداند:
- ورود تصمیمگیری درباره آسانسور به مراحل اولیه طراحی و برنامهریزی پروژه
- هماهنگی زودهنگام بین معماری، سازه، برق و مکانیک در طراحی چاه و فضاهای وابسته
- انتخاب تأمینکنندگان با سابقه اجرایی و زمان تحویل قابل اتکا
- پیشبینی نوسان قیمت تجهیزات در برآوردهای مالی پروژه
- شفافسازی تعهدات تأمین و زمانبندی در قراردادها
- پایش بازار تجهیزات عمودی در طول اجرای پروژه، نه فقط در انتهای کار
جمعبندی
بیشتر بخوانید: ترکهای ساختمان نوساز؛ کدام ترکها خطرناکاند و کدام طبیعی؟
در شرایط فعلی بازار ساختمان، آسانسور دیگر یک آیتم جانبی نیست؛ یکی از تعیینکنندهترین عوامل تحویل پروژه است. پروژههایی که این گلوگاه را زودتر شناسایی و مدیریت میکنند، شانس بیشتری برای کنترل زمان، هزینه و رضایت کارفرما دارند.
نادیدهگرفتن تجهیزات عمودی، میتواند پروژهای آماده را ماهها در وضعیت تعلیق نگه دارد؛ وضعیتی که هزینه آن مستقیماً از جیب پروژه پرداخت میشود.
