در شرایطی که تورم ساختوساز، بیثباتی اقتصادی و محدودیتهای مالی تشدید شده، مدیریت نقدینگی به اولویت اول کارفرمایان پروژههای عمرانی تبدیل شده است. بررسی گزارشهای رسمی و تحلیلهای داخلی و بینالمللی نشان میدهد سختگیرانهتر شدن پرداختهای مرحلهای، بیش از آنکه ناشی از بدعهدی باشد، نتیجه افزایش ریسک مالی پروژههاست.
بیشتر بخوانید: طراحی و ساخت ویلا در سراسر ایران
اصل خبر
بر اساس گزارشهای مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، دیوان محاسبات کشور و اظهارات فعالان صنعت ساختمان، بسیاری از کارفرمایان دولتی و خصوصی با فشار همزمان افزایش هزینهها، کاهش قدرت تأمین مالی و عدم قطعیت در جریان نقدی مواجهاند. این شرایط باعث شده پرداختهای مرحلهای با تأخیر، مشروط یا حتی تجمیعی انجام شود.
در سطح بینالمللی نیز گزارشهای McKinsey و بانک جهانی درباره پروژههای زیرساختی در اقتصادهای تورمی نشان میدهد کارفرماها در دورههای بیثبات، تلاش میکنند نقدینگی را تا حد امکان نزد خود نگه دارند تا ریسک توقف پروژه یا ناتوانی در ادامه تأمین مالی را کاهش دهند.
در ایران، این الگو به شکل سختگیری در تأیید صورتوضعیتها، افزایش فاصله پرداختها و انتقال بخشی از ریسک مالی به پیمانکاران بروز پیدا کرده است.
نکات مهم خبر و ناگفتهها
-
کارفرماها پرداخت مرحلهای را ابزار کنترل ریسک نقدینگی میدانند.
-
تأخیر در پرداخت، فشار سرمایه در گردش پیمانکاران را افزایش میدهد.
-
پروژههای فاقد پشتوانه مالی پایدار، زودتر وارد چرخه اختلاف و توقف میشوند.
-
در عمل، بخشی از بار تأمین مالی پروژه به پیمانکار منتقل شده است.
-
این روند احتمال افت کیفیت اجرا و کندی پیشرفت فیزیکی را بالا میبرد.
تحلیل اختصاصی مهندسین مشاور متین
تحلیل مهندسین مشاور متین نشان میدهد تغییر رفتار کارفرماها در پرداخت مرحلهای، بیش از آنکه تصمیمی سلیقهای باشد، واکنشی به نااطمینانی مالی پروژههاست.
در شرایط فعلی، کارفرمایان تلاش میکنند با حفظ نقدینگی، انعطافپذیری خود را در برابر شوکهای قیمتی آینده افزایش دهند؛ اما این رویکرد، بدون طراحی سازوکارهای جبران برای پیمانکار، تعادل اقتصادی پروژه را برهم میزند. متین تأکید میکند نبود نظام شفاف مدیریت نقدینگی، زمینهساز افزایش اختلافات قراردادی و کاهش بهرهوری پروژهها خواهد شد.
بیشتر بخوانید: عدم صدور پایان کار ساختمان؛ بررسی کامل دلایل و راهحلهای قانونی
جمعبندی
در بازار امروز ساختوساز، «پولِ در گردش» از خود پروژه مهمتر شده است.
تا زمانی که مدلهای تأمین مالی، زمانبندی پرداخت و توزیع ریسک بازطراحی نشود، سختگیری در پرداخت مرحلهای ادامهدار خواهد بود.
پیام روشن است:
پروژهای که نقدینگی نداشته باشد، حتی با بهترین طراحی و اجرا هم پیش نمیرود.
