در ماههای اخیر، ناپایداری در تأمین مصالح ساختمانی به یکی از چالشهای عملیاتی پروژههای عمرانی تبدیل شده است. برخلاف بحران انرژی که بیشتر بر مدل ساخت و روش اجرا اثر میگذارد، این بار مشکل اصلی در زمانبندی، مدیریت تأمین و هماهنگی مراحل اجرا بروز کرده و بسیاری از پروژهها را وارد فاز ریسک عملیاتی کرده است.
بیشتر بخوانید: طراحی سازه و بهینه سازی سازه
اصل خبر
بررسی وضعیت پروژههای در حال اجرا نشان میدهد تأخیر در تحویل مصالحی مانند سیمان، فولاد و برخی اقلام تأسیساتی، برنامه زمانبندی پروژهها را دچار اختلال کرده است. پیمانکاران اعلام میکنند که حتی در پروژههایی که تأمین مالی انجام شده، عدم قطعیت در زمان تحویل مصالح، اجرای منظم مراحل کار را دشوار کرده است.
کارشناسان پروژه معتقدند این اختلال، بیش از آنکه به افزایش قیمتها مربوط باشد، به بیثباتی زنجیره تأمین و نبود امکان برنامهریزی دقیق خرید و اجرا بازمیگردد؛ موضوعی که ریسک توقفهای مقطعی در کارگاهها را افزایش داده است.
اثر مستقیم بر مدیریت پروژه
به گفته مهندسان اجرایی، تأمین نامنظم مصالح باعث بروز مشکلات زیر در پروژهها شده است:
- جابهجایی مداوم برنامه زمانبندی
- افزایش توقفهای کوتاهمدت اما پرهزینه
- ناهماهنگی بین تیمهای اجرا، تأسیسات و سازه
- افزایش هزینههای غیرمستقیم کارگاه
- کاهش بهرهوری نیروی انسانی در محل پروژه
این شرایط بهویژه برای پروژههای کوچک و متوسط که امکان انبارش گسترده یا خرید عمده ندارند، ریسکپذیری بالاتری ایجاد کرده است.
نکات مهم خبر و ناگفتهها
- مشکل اصلی بسیاری از پروژهها «گرانی مصالح» نیست، بلکه نامشخص بودن زمان تحویل است.
- تأخیرهای چندروزه مصالح میتواند چند هفته برنامه پروژه را عقب بیندازد.
- پروژههایی که برنامه تأمین را همزمان با طراحی تدوین نکردهاند، بیشترین آسیب را میبینند.
- انتخاب سیستم سازهای و روش اجرا میتواند میزان وابستگی پروژه به اقلام پرریسک را کاهش دهد.
تحلیل اختصاصی مهندسین مشاور متین
مهندسین مشاور متین با بررسی پروژههای در حال اجرا معتقد است که اختلال تأمین مصالح، یک مسئله مدیریتی و برنامهریزی است، نه صرفاً یک بحران بازار.
در این شرایط:
- مدیریت پروژه باید از حالت واکنشی به حالت پیشنگر تغییر کند.
- طراحی سازه و جزئیات اجرایی باید با درنظرگرفتن ریسک تأمین انجام شود.
- زمانبندی پروژه بدون سناریوهای جایگزین، عملاً غیرقابل اتکا است.
تجربه پروژههای اخیر نشان میدهد نقش مهندسین مشاور در هماهنگی طراحی، زمانبندی و تأمین بیش از گذشته حیاتی شده است.
جمعبندی
اختلال در تأمین مصالح ساختمانی به یکی از ریسکهای پنهان اما اثرگذار پروژههای عمرانی تبدیل شده است. در چنین شرایطی، موفقیت پروژهها بیش از هر زمان دیگری به برنامهریزی دقیق، طراحی منعطف و مدیریت حرفهای پروژه وابسته است.
پروژههایی که تأمین مصالح را از ابتدا در کنار طراحی و زمانبندی مدیریت میکنند، شانس بیشتری برای عبور کمهزینه از این دوره ناپایدار خواهند داشت.
